Scouts & Gidsen Noordland Bredene

Touw
Terug naar de inhoudstafel

  • Touwopbouw

    • Touw kan geslagen of gevlochten zijn en uit plantaardige, kunststoffen of metalen vezels of draden bestaan. De vezels worden geslagen tot garens en de garens worden geslagen of gevlochten tot streng.

    • Touwopbouw

    • Er bestaat rechts en links geslagen touw of 'met zon' of 'tegen zon' gedraaid touw. Het verschil is belangrijk om te weten hoe je een touw moet oprollen om het te bewaren (daarover later meer).

  • Soorten touw

    • Natuurvezel: opgebouwd uit vezels van natuurlijke oorsprong (hennep, manilla, kokos, sisal, katoen,...)

    • Kunstvezel: opgebouwd uit vezels van chemische oorsprong (nylon, polypropylene, polyester,...)

  • Voor- en nadelen

    • Natuurvezel is over het algemeen mooi en minder rekgevoelig maar helaas duur en sterk onderhevig aan rot.

    • Kunstvezel gaat langer mee en is qua prijs-kwaliteit verhouding interessanter.

  • Breeksterkte

    • De breeksterkte is de kracht die nodig is om een proefeindje nieuw touw van één meter in een proefbank stuk te trekken.

  • Veilige belasting

    • Algemeen wordt aangenomen dat 1/8 of 1/10 van de breeksterkte een veilige belasting is (om de slijtage en mechanische onvolkomenheden in het touwwerk te compenseren). Wij raden aan om nooit meer dan 1/10 van de breeksterkte als veilige belasting te gebruiken.

  • Negatieve invloeden op de breeksterkte

    • Door een touw te knopen (er ontstaat een bocht), verliest het aan sterkte. Op de volgende steekkaarten kan je per knoop de vermindering van breeksterkte lezen.

    • Ook andere soorten bochten hebben een negatieve invloed op de breeksterkte. Het bekendste voorbeeld hiervan is de 'doorgetrokken kink'.

      Negatieve invloeden op de breeksterkte

    • Ook mechanische sleet zal de breeksterkte sterk doen verminderen. Zo is natuurvezel zeer gevoelig aan rot en kunstvezel aan slijtage van binnenuit (zandkorreltjes tussen de vezels) en warmte (door wrijving).

  • Een goede knoop...

    • is gemakkelijk te maken;

    • wordt gekozen in functie van het doel;

    • gaat niet los, beschadigt het touw niet door te hard te klemmen;

    • is gemakkelijk los te maken na gebruik.

  • Weg met de natuurvezel! Leve de kunststofvezel.

    • Polypropyleen (kunstofvezel) is veiliger, goedkoper én milieuvriendelijker dan sisal (natuurvezel). Hier weerleggen we twee vooroordelen over polypropyleen en leggen we het belangrijkste voordeel ervan uit.

  • Vooroordeel 1: Natuurvezeltouw is milieuvriendelijker

    • Nee dus. Omdat natuurvezel niet zo lang meegaat, werd er heel wat roofbouw gepleegd om aan de niet aflatende vraag naar natuurvezel te voldoen. Bovendien is er door een schimmelziekte een tekort aan Agave, een plant die niet alleen gebruikt wordt om er sisal van te maken maar ook Tequila!!

  • Vooroordeel 2: Natuurvezeltouw is goedkoper

    • Ook niet waar. Bij aankoop is polypropyleen inderdaad duurder maar polypropyleen gaat veel langer , minstens tien jaar, mee. Sisal is gemiddeld na anderhalf kamp versleten. Binnen de ploeg Technieken werken we al vanaf ongeveer 1985 met kunststoftouwwerk, en geloof het of niet, sommige eindjes van in die tijd gaan nog steeds mee (en we bedoelen dan niet in het scoutsmuseum in Leuven).

    • Natuurlijk bestaat er ook nog het beroemde 'pakskeskoord' (meestal twee-strengs sisaltouw) dat inderdaad goedkoper is, maar het is gewoon niet sterk genoeg om te gebruiken als sjorkoord. Het is enkel goed om mee te knutselen of als 'pak-koord'. Daarnaast bestaan er ook nog andere natuurvezeltouwen zoals hennep, manilla, katoen... Die zijn echter stuk voor stuk ofwel sterk maar duur, ofwel goedkoop maar zwak.

    • Ook in kunststofvezel is er heel wat op de markt: polypropyleen, polyester, nylon, HMP...

    • De ploeg Technieken heeft resoluut gekozen voor polypropyleen splijtvezel.

    • Verwar splijtvezel nooit met monofilament.

      Splijtvezel Monofilament

    • Links: splijtvezel, rechts: monofilament

    • Splijtvezel wordt verkregen door het overlangs splijten van stroken polypropyleenfilm. Hierdoor wordt een structuur verkregen die, bij zorgvuldig onderzoek, gelijkt op een haarnet. De film is volledig opgesplitst in zeer kleine vezeltjes die onderling, middels kleine bruggen, met elkaar verbonden blijven. Hierdoor wordt een structuur verkregen die zowel sterk als soepel is. De sterkte wordt gehaald uit de onderlinge verbondenheid in de dwarsrichting (de bruggetjes) en de ononderbroken vezel in de langsrichting (de lengte van de vezel is de lengte van het touwwerk).

    • Bij monofilament blijft het voordeel van de lange vezel behouden, maar verdwijnt de soepelheid door de relatief dikke garens en het gemis aan 'bruggetjes'.

    • Als je splijtvezel gebruikt, geeft het hetzelfde 'gevoel' als natuurvezel, het voegt zich naar de knoop. Monofilament zal steeds de neiging hebben naar de oorspronkelijke (niet geknoopte) toestand terug te keren.

    • Daarom raden wij polypropyleen-splijtvezel aan als sjortouw voor de gemiddelde scouts- en gidsengroep. Het is, gezien de prijs-/kwaliteitsverhouding, de beste keuze. Binnen de kunststofvezels is het één van de goedkoopste soorten, qua gevoel ligt het het dichtste bij de natuurvezel en wat betreft veiligheid scoort het erg goed.

      • Vergelijking Polypropyleen splijtvezel 4mm Sisal 4mm
      Structuur één lange film met slipjes korte losse in elkaar gedraaide vezels
      Sterkte dubbel zo sterk als sisal half zo sterk als polypropyleen splijtvezel
      Soepelheid uitstekend om te sjorren uitstekend om te sjorren
      Rotting rot nooit onderhevig aan rotting en verpulvering
      Slijtage zichtbaar/rekt voor het breken onzichtbaar / breekt onverwacht
      Duurzaamheid gaat lang mee (gemiddeld 10 jaar) gaat niet lang mee (gemiddeld 1,5 jaar)
      Prijs goedkoop op lange(re) termijn duur op lange(re) termijn
      Krimp/rek rekt krimpt bij vocht (inspecties!)
      Reinigen wasbaar niet mogelijk
      UV bestendigheid (zonlicht) verpulvert na jarenlange
      blootstelling aan intensief zonlicht      		 ongevoelig voor zonlicht
      Drijven blijft drijven blijft niet drijven

    • Een (breeksterkte) voorbeeld:

      • Breeksterkte 12 mm sisal = 936 kg

      • Breeksterkte 12 mm polyproyleen = 1990 kg

      • Wetende dat de veilige werkbelasting normaal 1/8 is, levert dat voor de sisal 117 kg en voor de polypropyleen 249 kg op, en niet onaanzienlijk verschil!

  • Voordeel: Polypropyleen is gemakkelijker te onderhouden en daardoor veiliger

    • Vocht

      De grootste vijand van natuurvezeltouwwerk (na de scouts en gidsen zelf) is vocht. Als dat niet vrij kan verdampen, treedt er na 24 uur een onomkeerbaar rottingsproces op. Veel materiaalmeesters proberen dit te voorkomen door nat natuurvezeltouwwerk op te hangen in losse bochten. Het enige resultaat daarvan is dat het vocht in de onderste bochten zakt en daar, op de grens van nat en droog, rotplekken doet ontstaan. Natuurvezel- touwwerk met rotplekken (al is het er maar één) is gevaarlijk! De trieste statistieken leren dat een groot deel van de ernstige ongevallen binnen VVKSM hieraan te wijten is (zie: 'De vergeten gids').

    • Slijtage

      Doordat de kunststofvezel langer en minder gemakkelijk uiteen te krijgen is, is kunststoftouw beter bestand tegen wrijving tegen harde voorwerpen. Het smelt echter wel gemakkelijker als natuurvezel. Let er dan ook op dat je bij de constructie van bv. kabelbanen zoveel mogelijk wrijving vermijdt.

    • Vuil

      Zandkorrels die binnendringen in de kern van het touwwerk kunnen daar een vernietigend werk verrichten onder invloed van de krachten die op het touwwerk uitgeoefend worden. Eén enkel zandkorreltje kan je prachtige touw stukje bij beetje van binnenuit doen wegslijten. Natuurlijk zorg je er als verstandige scout of gids voor dat je touwwerk nooit op de grond ligt, dat je er niet op stapt en zo zandkorrels in de vezels werkt en dat er geen slijk op terecht komt. Maar als het toch gebeurt, kan je kunststofkoord nog altijd in de wasmachine stoppen (geen detergenten gebruiken!).

      Zowel kunststof- als natuurvezel berg je het best op in een droge, stofvrije plaats als je het langdurig en veilig wil gebruiken. Als dat niet mogelijk is, en zo zijn er nogal wat scouts- en gidsenlokalen, dan biedt kunststofvezel je de beste garantie tegen ongewenst snelle slijtage.

  • Besluit

    • De ploeg Technieken kiest voor polypropyleen splijtvezel sjortouw omwille van...

    • de veiligheid, het is sterker en minder onderhevig aan rotting en slijtage.

    • de prijs, op langere termijn is het goedkoper.

    • het milieu, uiteindelijk is kunststofvezel 'vriendelijker'.